Pllaka e një prodhuesi në një Kriegslok tregon vitin, 1944, e prodhuar në Kasel, në pjesën qendrore të Gjermanisë.
Mijëra Kriegslok që u prodhuan, u bënë nga të burgosurit e luftës sovjetike.
Rreth 300 nga trenat e prodhuar nga nazistët u përdorën në pushtimin e Jugosllavisë, me më shumë se gjysmën të mbetur në vend mes kaosit gjatë tërheqjes së gjermanëve.
Shumë prej trenave u hodhën si hekurishte, të tjerë përfunduan në muze, por për industrinë e kritikuar të qymyrit në Bosnjë, trenat janë bërë një pjesë jetike e operimit.
![Trenat nazistë mbajnë “gjallë” minierën e qymyrit në Bosnje 3 Një Kriegslok duke tërhequr vagona me qymyr.](https://botasot.co/wp-content/uploads/2024/08/trenat-naziste-mbajne-gjalle-minieren-e-qymyrit-ne-bosnje-1.jpg)
Minierat e qymyrit të Bosnjës janë goditur rëndë nga reduktimet e subvencioneve shtetërore dhe premtimi i vendit për të mbyllur industrinë e qymyrit deri në vitin 2050, në përputhje me kërkesat e anëtarësimit në Bashkimin Evropian.
Pesë vjet më parë, rreth 4.000 njerëz punonin në kompaninë minerare Kreka, asetet e së cilës përfshijnë minierën e Sikuljes.
Sot kompania ka vetëm 1700 të punësuar dhe menaxherët e minierës thonë se çdo qindarkë e shpenzimeve po llogaritet me kujdes.
![Trenat nazistë mbajnë “gjallë” minierën e qymyrit në Bosnje 4 Pjesë këmbimi për Tuzla Kriegsloks në një punëtori për trena.](https://botasot.co/wp-content/uploads/2024/08/trenat-naziste-mbajne-gjalle-minieren-e-qymyrit-ne-bosnje-2.jpg)
“Trenat na kushtojnë vetëm rreth 500 euro çdo muaj për të funksionuar”, thotë Blekoviç, drejtor i mirëmbajtjes në minierën e Sikuljes për Kriegsloks.
Kostoja relativisht e vogël operative për lokomotivë është për vajin lubrifikues dhe disa furnizime të tjera dytësore. Karburanti, praktikisht është pa pagesë
![Trenat nazistë mbajnë “gjallë” minierën e qymyrit në Bosnje 5 Miralem Oderoviç hedh me lopatë qymyr kafe në furrën e zjarrit të një Kriegsloku.](https://botasot.co/wp-content/uploads/2024/08/trenat-naziste-mbajne-gjalle-minieren-e-qymyrit-ne-bosnje-3.jpg)
Kriegsloks ishin projektuar për të punuar me qymyr kafe, një lëndë djegëse e thërrmuar dhe me cilësi të ulët. Me minierën Sikulje e vendosur në rezerva të mëdha qymyrguri, furnizimi i trenave me karburant praktikisht është i pakufizuar.
![Trenat nazistë mbajnë “gjallë” minierën e qymyrit në Bosnje 6 Miralem Oderoviç duke operuar me vagonët gjatë turnit të tij në minierën e Sikuljes.](https://botasot.co/wp-content/uploads/2024/08/trenat-naziste-mbajne-gjalle-minieren-e-qymyrit-ne-bosnje-4.jpg)
Miralem Oderoviç ka 20 vjet që drejton trenat e prodhimit gjerman, një punë që e ka bërë i ati para tij. Punëtori thotë se e do punën, por tregon djegiet në njërën këmbë nga avulli që ndonjëherë shpërthen në kabinë.
![Trenat nazistë mbajnë “gjallë” minierën e qymyrit në Bosnje 7 Një Kriegslok hedh një mjegull avulli në minierën e Sikuljes.](https://botasot.co/wp-content/uploads/2024/08/trenat-naziste-mbajne-gjalle-minieren-e-qymyrit-ne-bosnje-5.jpg)
Drejtimi i trenave unik shoqërohet me disa rreziqe të papritura, thotë Oderoviç.
Pas krizës financiare të vitit 2008, ai tha, “djemtë do të hidheshin në tren ndërsa ne po lëviznim dhe do të fillonin të vidhnin qymyrin nga tenderi”.
Linjiti i vjedhur, ose shitej, ose përdorej nga hajdutët për të ngrohur shtëpitë e tyre gjatë krizës ekonomike. Shoferi pa njërin që ra dhe humbi krahun nën rrotat e trenit.
![Trenat nazistë mbajnë “gjallë” minierën e qymyrit në Bosnje 8 Një Kriegslok në stacionin e mirëmbajtjes pranë Tuzlës.](https://botasot.co/wp-content/uploads/2024/08/trenat-naziste-mbajne-gjalle-minieren-e-qymyrit-ne-bosnje-6.jpg)
Punëtorët e mirëmbajtjes thonë se tani për tani janë në gjendje t’i prodhojnë vetë pjesët e tyre të ndërrimit për trenat, por lëvizja me to është më e kufizuar.
![Trenat nazistë mbajnë “gjallë” minierën e qymyrit në Bosnje 9 Një pllakë e prodhuesit zbulon se një nga Kriegslokët boshnjakë ishte prodhuar nga Henschel, e njëjta kompani që prodhoi tanke Tiger për forcat naziste.](https://botasot.co/wp-content/uploads/2024/08/trenat-naziste-mbajne-gjalle-minieren-e-qymyrit-ne-bosnje-7.jpg)
“Përderisa ta kemi këtë punëtori që funksionon, ne mund t’i mbajmë trenat në gjendje për të punuar”, tha Hasan Blekoviç për të ardhmen e Kriegsloks.
“Por, ne kemi nevojë për mekanikë të aftësuar për t’i mirëmbajtur lokomotivat. Duhen rreth 10 vjet për të trajnuar dikë dhe brezi i ri thjesht nuk duket i interesuar për këtë punë,” shtoi ai./REL
Burimi informacionit @Panorama.al: Lexo me shume ne :bota sot www.botasot.co